Zmiany w PN-HD 60364-4-41 o ochronie przed porażeniem elektrycznym

Zmiany w PN-HD 60364-4-41 o ochronie przed porażeniem elektrycznym

Zmiany w PN-HD 60364-4-41 o ochronie przed porażeniem elektrycznym

Dnia 28 września 2017 r. prezes PKN zatwierdził zmiany w Polskiej Normie PN-HD 60364-4-41 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym. Nowy dokument o numerze PN-HD 60364-4-41:2017-09 zastępuje normę PN-HD 60364-4-41: 2009.

Na nowy dokument czekano od dłuższego czasu, niestety nie wyczerpuje katalogu oczekiwanych zmian. W ochronie przeciwporażeniowej pojawiają się nowości technologiczne. Należą do nich elektroniczny wyłącznik różnicowo-prądowy dRCM czy unikalny aparat AFDD+, który poza wyzwalaczem nadprądowym, zwarciowym i różnicowo-prądowym posiada wyzwalacz wykrywający iskrzenia w instalacji (np. nieprawidłowo wykonane połączenie w puszce – połączenie skręcane). W nowej normie nie ma żadnych odniesień do nowinek technologicznych.

Rys. 1. Elektroniczny wyłącznik różnicowo-prądowy dRCM

Rys 2. Aparat kombinowany AFDD+

Kolejna istotna kwestia to wymagalność nowej normy. Dokument jest zatwierdzony przez prezesa PKN, jednak to norma w języku angielskim, czyli zgodnie z art. 5 ustawy o normalizacjinie może być powoływana w aktach wykonawczych do ustaw (rozporządzeniach).

Zamiany, które zostały zawarte, to w dużej mierze rozszerzenia dotychczasowych zapisów. Są także zmiany w numeracjach oraz dodane załączniki.

W podpunkcie 411.3.2.1 punktu 411.3.2 Samoczynne wyłączenie w przypadku zwarcia dodano zapis: „Urządzenie (aparat) powinno być odpowiednie do zapewnienia przerwy w obwodzie co najmniej przewodu (-ów) liniowych”. Wzbogacono zapis co do maksymalnego czasu wyłączenia, który powinien być stosowany do obwodów końcowych, o informację: 63 A z jednym gniazdkiem lub większą ich liczbą.

Zrezygnowano zaś z uwag w punkcie 411.3.2.1:

UWAGA 1. Dłuższe czasy wyłączenia niż wymagane w tym punkcie mogą być dopuszczone w sieciach rozdzielczych oraz elektrowniach i w sieciach przesyłowych systemów.

UWAGA 2. Krótsze czasy wyłączenia mogą być wymagane dla specjalnych instalacji lub lokalizacji stosownie do HD 60364, Część 7, lub HD 384.

Całkowicie zmieniono zapis punktu 411.3.2.5. Brzmi on teraz: W przypadku gdy zabezpieczenie nadprądowe nie jest w stanie przerwać zasilania zgodnie z 411.3.2 lub użycie do tego celu urządzenia zabezpieczającego przed prądem różnicowym (RCD) nie jest właściwe, patrz załącznik D. (Jest to nowy załącznik, który zastąpił dotychczasowy o tym samym tytule).

W punkcie „Ochrona uzupełniająca” została zmieniona wartość prądu gniazd wtyczkowych z 20 A na 32 A, które są przewidziane do powszechnego użytku i do obsługiwania przez osoby niewykwalifikowane (nieposiadające kwalifikacji wymaganych przez art. 54 ustawy Prawo energetyczne). W punkcie tym zrezygnowano z uwag. Dodano natomiast zapis:

Ten podrozdział nie dotyczy systemów informatycznych, w których prąd uszkodzeniowy pierwszej usterki (zwarcia) nie przekracza 15 [mA].

Punkt 411.4.3 zawarto w punkcie 411.4.2 i poszerzono o zalecenia, aby przewody ochronne lub ochronno-neutralne (PE i PEN) były uziemione tam, gdzie wprowadzane są do budynków lub pomieszczeń, uwzględniając wszelkie prądy wyrównawcze w przewodzie PEN pochodzące z wielu uziemionych odbiorników. 411.4.3 mówi, że w instalacjach stacjonarnych pojedynczy przewód może służyć zarówno jako przewód ochronny, jak i jako przewód ochronno-neutralny (przewód PEN), pod warunkiem, że spełnione są wymagania 543.4 HD 603645-54. W przewodzie PEN nie należy włączać żadnego urządzenia wyłączającego (wyłącznika/bezpiecznika) ani izolującego (oczywiście dopuszczalne jest przerywanie przewodu N w układzie sieci TN-S czy TT).

W kolejnym punkcie rozszerzono uwagę. Aktualnie brzmi następująco: W systemach TN prądy upływu są znacznie wyższe niż 5lΔn. Dlatego czasy rozłączenia zgodnie z tabelą 41.1 są spełnione, gdy urządzenia zabezpieczające przed prądem różnicowym (RCD) zgodnie z EN 61008-1, EN 61009-1 lub EN 62423, w tym typy selektywne i opóźnione, są zainstalowane. Wyłączniki zapewniające zabezpieczenie prądem różnicowym (CBR) i MRCD zgodnie z EN 60947-2 mogą być stosowane, pod warunkiem że opóźnienie czasowe jest dostosowane w celu zapewnienia zgodności z tabelą 41.1.

W punkcie 411.4.5 dodano treści: W układzie TN mogą być stosowane następujące urządzenia ochronne do ochrony przy uszkodzeniu (ochrony przy dotyku pośrednim):

– zabezpieczenie nadprądowe,

– zabezpieczenie różnicowoprądowe (RCD).

(Nadal brak informacji o zabezpieczeniu przeciwiskrzeniowym, np. typu ADFF+).

Zmieniono odniesienie do normy: jeśli konieczne jest zróżnicowanie pomiędzy urządzeniami RCD, należy sprawdzić wymagania w normie PN-HD 60364-5-53:2015-11 536.4.1.4.

Dodano także uwagi w części odnoszącej się do urządzeń służących do monitorowania i zabezpieczeń w układzie IT.

W przypadku usterki w dwóch różnych urządzeniach wykonanych w I klasie izolacji, zasilanych z dwóch różnych linii, zadziałanie urządzenia zabezpieczającego przed prądem różnicowym (RCD) jest możliwe, jeśli zostanie osiągnięty prąd różnicowy powodujący zadziałanie RCD dla każdego z urządzeń.

Przydatne jest także stosowanie nadprądowych urządzeń zabezpieczających w celu zapewnienia ochrony przed skutkami zwarć.

Rozszerzono także zapis punktu 411.6.3.1. Brzmi on następująco:

„Tam, gdzie system informatyczny nie jest rozłączany w przypadku pierwszego błędu (zwarcia), wystąpienie pierwszej usterki jest oznaczane przez:

  • urządzenie do monitorowania izolacji (IMD), które może być połączone z systemem lokalizacji uszkodzeniem izolacji (IFLS), lub

  • monitor prądu różnicowego (RCM), pod warunkiem że stwierdzony prąd różnicowy jest wystarczająco wysoki”.

UWAGA: RCM nie są w stanie wykryć symetrycznych uszkodzeń izolacji (takich, które powodują taki sami lub podobny prąd upływu na każdej z faz).

Urządzenie uruchamia sygnał dźwiękowy i/lub wizualny, który trwa tak długo, jak długo usterka (zwarcie) się utrzymuje. Sygnał może być inicjowany przez wyjście przekaźnikowe, przełączanie elektroniczne wyjście lub protokół komunikacyjny.

Wizualny i/lub dźwiękowy system alarmowy powinien być umieszczony w odpowiednim miejscu, w taki sposób, aby był zauważony przez osoby odpowiedzialne.

Jeżeli występują zarówno sygnały dźwiękowe, jak i widzialne, dopuszczalny jest sygnał dźwiękowy modulowany.

Zaleca się, by wyeliminowanie pierwszego błędu (zwarcia) odbyło się jak najszybciej przy możliwie najkrótszym opóźnieniu.

Dokonano zmian w punkcie 412.2.4.1. Oprzewodowanie zainstalowane zgodnie z HD 60364-5-52 spełnia wymagania 412.2, jeżeli:

  1. składa się z przewodów o izolacji o napięciu znamionowym nie mniejszym niż napięcie znamionowe instalacji, czyli co najmniej 300 V do 500 V, ułożonych w kanale kablowym o właściwościach izolacyjnych zgodne z normą PN-EN 50085 lub z przewodów elektrycznych o właściwościach izolacyjnych zgodnie z serią EN 61386,

b) przewód odpowiedni do wytrzymania obciążeń elektrycznych, termicznych, mechanicznych i środowiskowych musi mieć taką samą niezawodność izolacji jak w przypadku izolacji podwójnej.

Dużej liczby modyfikacji dokonano także w załącznikach. Przede wszystkim zmieniono załącznik D. Załącznik ZA „Szczególne warunki krajowe” (warunki lokalne) został znacznie wzbogacony. Dodano warunki dla takich państw jak: Irlandia, Belgia, Anglia, Austria, Szwajcaria, Francja.

Uzupełniono także warunki dla: Norwegii, Holandii oraz Niemiec.

W załączniku ZB w zharmonizowane pozostały jedynie normy dla Austrii oraz Danii (typ A), w typie B zaś pozostały jedynie dla Finlandii.

Autor: mgr inż. Tomasz Karwat rzeczoznawca IR SEP i NOT, wykładowca Akademii Umiejętności Inżynierskich