Wymagania wobec zestawów PSC do rozdziału energii i ich sprawdzanie

Wymagania wobec zestawów PSC do rozdziału energii i ich sprawdzanie

Wymagania wobec zestawów PSC do rozdziału energii i ich sprawdzanie

Rozdzielnice PSC są przeznaczone do instalowania w sieciach i instalacjach związanych z wytwarzaniem, przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej. Urządzenia te powinny spełniać warunki opisane w PN-EN 61439-2:2011.

Wymagania ogólne dla rozdzielnic niskiego napięcia zawiera część pierwsza Polskiej Normy [pozycja 1 w materiałach źródłowych]. Była omówiona w numerze 28 „Pomiarów elektrycznych w praktyce”. Natomiast szczegółowe warunki zawierają części następne.

Charakterystyka rozdzielnic PSC

Wymagania dla rozdzielnic PSC przedstawia PN-EN 61439-2:2011 – wersja polska – Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe – Część 2: Rozdzielnice i sterownice do rozdziału energii elektrycznej [2]. Określono w niej szczególne wymagania dla zestawów rozdzielnic i sterownic przeznaczonych do rozdziału energii elektrycznej (ZESTAWY-PSC), których napięcie znamionowe nie przekracza 1000 V prądu przemiennego lub 1500 V prądu stałego. Norma dotyczy wyrobów stacjonarnych lub ruchomych przeznaczonych do użytkowania w układach związanych z wytwarzaniem, przesyłem, rozdziałem i przetwarzaniem energii elektrycznej oraz do sterownia odbiornikami energii elektrycznej.

W przypadku rozdzielnic zaprojektowanych do użytkowania w specjalnych warunkach eksploatacji, na przykład na statkach lub w pojazdach szynowych, muszą dodatkowo spełniać odpowiednie wymagania określone we właściwych normach szczegółowych (np. dla statków jest to PN- IEC 60092-302).

Norma PN-EN 61439-2:2011 dotyczy wszystkich zestawów rozdzielnic, bez względu na to, czy są projektowane, produkowane i sprawdzane jako pojedyncze wykonania, czy są całkowicie znormalizowane i produkowane w dużych ilościach. Produkcja i/lub montaż zespołu mogą być wykonane przez innego producenta niż producent finalny. Norma nie dotyczy indywidualnych urządzeń i samodzielnych elementów, takich jak rozruszniki silników, rozłączniki bezpiecznikowe, wyposażenie elektroniczne, itp., które spełniają wymagania zawarte w stosownych normach wyrobu.

Tak jak w przypadku wszystkich innych typów rozdzielnic część druga normy PN-EN 61439 obowiązuje bezpośrednio producentów sterownic i rozdzielnic, natomiast dla instalatorów, elektryków projektantów i wykonawców ma znaczenie informacyjne oraz formalne. Obowiązkiem producenta jest wykonanie produktu zgodnie z normami, a wykonawca oraz inspektor nadzoru inwestorskiego powinni jedynie domagać się od dostawcy potwierdzenia spełniania wymogów normatywnych. Producent swoje wyroby wyprodukowane zgodnie z normami ma prawo opatrzyć znakiem CE. Powinien także dostarczyć wraz z rozdzielnicą jej atest.

Wymagania określane przez zamawiającego

Zamawiając wyrób, inwestor lub wykonawca robót powinien sprecyzować wymagania, jakie ma on spełniać i uzgodnić je z producentem wyrobu. Unika się w ten sposób ewentualnych sporów.

Przykładowo dla sterownic i rozdzielnic przeznaczonych do rozdziału energii norma zawiera zalecenia dotyczące funkcji i charakterystyk definiowanych przez użytkownika i podlegających uzgodnieniu z producentem sterownicy lub rozdzielnicy. Wśród zaleceń normatywnych rozdzielnic PSC bezpośrednio lub pośrednio dotyczą zagadnienia zestawione poniżej:

− układ sieci,

− napięcie znamionowe Un (V),

− rodzaj ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym – ochrona podstawowa (ochrona przed dotykiem bezpośrednim). Dotyczy to ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym wynikającym z bezpośredniego kontaktu w obrębie rozdzielnicy podczas normalnych warunków pracy,

− rodzaj ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym – ochrona przy uszkodzeniu (ochrona przed dotykiem pośrednim). Dotyczy stanów awaryjnych mogących powsta

w rozdzielnicy,

− lokalizacja rozdzielnicy,

− ochrona przed działaniem ciał stałych i działaniem cieczy,

− zewnętrzne oddziaływanie mechaniczne – kod IK,

− odporność na promieniowanie UV (dotyczy tylko rozdzielnic montowanych na zewnątrz),

− odporność na korozję,

− temperatura otoczenia – dolna i górna granica oraz maksymalna średnia dobowa,

− maksymalna wilgotność względna,

− stopień zanieczyszczenia powietrza,

− wysokość, na której będzie użytkowane urządzenie. Dotyczy rozdzielnic przeznaczonych dla obiektów położonych na wysokości przekraczającej 2000 m n.p.m.,

− warunki EMC,

− szczególne warunki użytkowania (np. wyjątkowa kondensacja, silne zanieczyszczenia, środowisko korozyjne, silne pola elektryczne lub magnetyczne, grzyb, małe stworzenia, zagrożenia wybuchem, intensywne wibracje),

− typ zabudowy,

− możliwość przenoszenia zestawu,

− typy przewodów zewnętrznych,

− kierunki przyłączenia przewodów zewnętrznych (od góry lub od dołu),

− zewnętrzne przyłącza do szyn fazowych, przekroje i sposoby przyłączenia końcówek,

− zewnętrzne przyłącza do szyn PE, PEN, N, przekroje i sposoby przyłączenia końcówek,

− specjalne sposoby oznaczania przyłączy,

− maksymalne wymiary zewnętrzne i waga zestawów transportowych (całości zestawu lub części składowych),

− metody transportu (np. wózek widłowy, dźwig),

− warunki środowiskowe w trakcie transportu i montażu, jeżeli są różne od warunków eksploatacji,

− szczegóły opakowania,

− dostęp do aparatów sterowanych ręcznie,

− obsługa urządzeń bez wyłączania napięcia,

− wymagania związane z dostępnością dla inspekcji lub podobnych operacji,

− wymagania związane z dostępnością upoważnionych osób do prac związanych z utrzymaniem ruchu,

− wymagania związane z dostępnością upoważnionych osób do prac związanych z rozbudową rozdzielnicy,

− ochrona przed bezpośrednim kontaktem z niebezpiecznymi częściami wewnętrznymi podczas konserwacji lub modernizacji (np. jednostki funkcjonalne, szyny główne, szyny dystrybucyjne).

Sprawdzanie rozdzielnicy PSC na budowie

Po dostarczeniu rozdzielnicy na budowę należy sprawdzić zgodność jej wykonania z wytycznymi zamawiającego oraz uzgodnieniami dokonanymi przy jej zamawianiu.

W szczególności należy skontrolować:

− gabaryty zewnętrzne rozdzielnicy,

− działanie zawiasów i zamków w drzwiach oraz innych ruchomych mechanizmów,

− stan pokryć lakierniczych i powłok zabezpieczających,

− rozwiązania związane z ochroną od porażeń,

− zabezpieczenia związane z ochroną przed dostępem ciał stałych i wody,

− połączenia wewnętrzne,

− przystosowanie do planowanych połączeń zewnętrznych kierunków wprowadzenia (od góry lub od dołu) oraz rodzaju (przewody czy szyny),

− stan zacisków do połączeń zewnętrznych.

Po zainstalowaniu rozdzielnicy i wykonaniu połączeń zewnętrznych należy sprawdzić:

− zgodność połączeń ze schematem umieszczanym przy rozdzielnicy – prawidłowość połączeń poszczególnych zacisków w przewodach fazowych, neutralnych i ochronnych,

− prawidłowość typów i nastawień aparatury.

Przykład rozdzielnicy PSC

Przykładem rozdzielnicy do rozdziału energii (PSC) jest szafa przedstawiona na rysunku 1. To rozdzielnica w obudowie z blach alucynkowych pokrytych powłoką z farby proszkowej. Rozdzielnica ta została podzielona na przedziały izolacyjnymi ścianami działowymi. Przedział aparatowy zawiera moduły

Rys. 1. Rozdzielnica szafowa jednostronna, wolnostojąca przeznaczona do rozdziału energii [3]

w wykonaniu wsuwanym lub wtykowym i w miarę potrzeby może być dodatkowo podzielony na podprzedziały zamykane odrębnymi drzwiczkami. Przedział kablowy przeznaczony jest do umieszczenia podzespołów związanych z wprowadzeniem kabli zasilających i odpływowych oraz sterowniczych. W zależności od potrzeb wejście kabli może być wykonane od dołu lub od góry rozdzielnicy. Szyny rozdzielcze umieszczone są także w odrębnym przedziale. Podział na odrębnie zamykane przedziały i podprzedziały ułatwia rozruch, obsługę lub konserwację rozdzielnicy i dzięki temu zapewnia większe bezpieczeństwo wykonywanych czynności.

Materiały źródłowe:

  1. PN-EN 61439-1:2011 – wersja polska – Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe – Część 1: Postanowienia ogólne.

  2. PN-EN 61439-2:2011 – wersja polska – Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe – Część 2: Rozdzielnice i sterownice do rozdziału energii elektrycznej.

  3. Materiały katalogowe firmy ABB

Autor: mgr inż. Janusz Strzyżewski członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, członek Izby Inżynierów Budownictwa
Słowa kluczowe:
rozdzielnice