Co obejmuje sprawdzenie rozdzielnic

Co obejmuje sprawdzenie rozdzielnic

Co obejmuje sprawdzenie rozdzielnic

Producent rozdzielnicy powinien spełnić wymagania wynikające z norm dotyczące prób, badań i pomiarów oraz warunki określone przez zamawiającego.

W tekście zamieszczonym w poprzednim numerze „Pomiarów elektrycznych w praktyce” omówiono rodzaje rozdzielnic niskiego napięcia i związane z nimi Polskie Normy. W zależności od przeznaczenia rozdzielnice dzielą się na grupy. Z grupami tymi wiążą się wymagania normatywne, które zobowiązany jest przestrzegać wytwórca obudów lub całych zestawów. Ponadto wytwórca powinien spełnić wymagania określone przez zamawiającego. W normach zamieszczono również wymagania dotyczące prób, badań i pomiarów fabrycznych. Zagadnieniom tym poświęcony jest ten tekst.

Warunki określane przez zamawiającego

Zamawiając rozdzielnicę, należy określić:

– warunki instalacji i otoczenia, w jakich rozdzielnica będzie użytkowana,

– sposób podłączenia do instalacji lub sieci elektrycznej,

– liczbę i rodzaj odpływów oraz charakterystykę zasilanych odbiorników,

– zasady przewidywanej obsługi i konserwacji.

Podając warunki instalacji i otoczenia, należy określić, czy rozdzielnica będzie umieszczona we wnętrzu budynku czy na otwartej przestrzeni. Ponadto dla wyrobów przeznaczonych do wnętrz należy podać charakter obiektu (np. biurowiec lub obiekt przemysłowy) oraz sprecyzować miejsce ustawienia: w wydzielonym pomieszczeniu albo w otwartej hali. Ponadto należy sprecyzować, czy ma to być rozdzielnica wnękowa, czy natynkowa oraz czy ma być przystosowana do zamocowania na ścianie, czy też ustawiona jako szafa przyścienna czy wolnostojąca. Ponadto należy określić wielkość miejsca przeznaczonego do usytuowania rozdzielnicy, jeżeli jest limitowana, a również dane dotyczące transportu (dopuszczalne rozmiary i waga rozdzielnicy w opakowaniu).

Niezbędne jest podanie wymagań dla ochrony od wpływów zewnętrznych. Należy określić rodzaje ewentualnych zagrożeń, takich jak wysoka temperatura, wilgoć, pyły, żrące wyziewy czy obciążenia mechaniczne oraz udary.

Niezbędne jest określenie napięcia i częstotliwości instalacji lub sieci zasilającej oraz system sieci (np. TN-S) oraz liczbę szyn w rozdzielnicy (5 lub 4), a także postulowanej klasy ochrony od porażeń, którą ma spełniać obudowa.

Określając rodzaj i liczbę odpływów, wskazane jest przedstawienie schematu rozdzielnicy.

W przypadku zasilania nietypowych odbiorników wskazane jest podanie ich parametrów. Ważną informacją będzie podanie wymaganych rozwiązań powiązanych z obsługą rozdzielnicy. Należy określić, czy rozdzielnica będzie obsługiwana przez osoby wykwalifikowane, czy też przez tzw. osoby postronne.

Czynności sprawdzające

Według normy [pozycja 1 w materiałach źródłowych] do obowiązków producenta rozdzielnicy należy wiele czynności. Pierwszą z nich jest sprawdzanie:

– wytrzymałości materiałów i części oraz stopnia ochrony obudowy rozdzielnicy,

– odstępów izolacyjnych powietrznych i powierzchniowych,

– ochrony przed porażeniem i stan obwodów ochronnych,

– wbudowanych łączników i elementów składowych wyposażenia,

– wewnętrznych obwodów i połączeń elektrycznych,

– zacisków przeznaczonych do przyłączenia przewodów zewnętrznych.

Następnie podczas próbnej pracy rozdzielnicy należy skontrolować:

– właściwości dielektryczne,

– przyrosty temperatury,

– wytrzymałość zwarciową,

– kompatybilność elektromagnetyczną,

– działanie mechaniczne części ruchomych obudowy i wbudowanych aparatów.

Właściwości dielektryczne obwodów głównych, pomocniczych i sterowniczych powinny być badane odpowiednim napięciem zależnych od wartości znamionowego napięcia międzyfazowego izolacji. Norma [1] przewiduje 5 wartości napięć probierczych: 1000 V, 1500 V, 1890 V, 2000 V i 2200 V AC oraz 1415 V, 2120 V, 2670 V, 2830 V, 3110 V i 3820 V DC. Natomiast dla pomiarów obwodów poniżej 60 V norma przewiduje dwie wartości napięć probierczych: 250 V i 500 V. Zgodnie z wymaganiami normy [2] napięcie probiercze powinno mieć przebieg sinusoidalny i częstotliwość w granicach między 45 a 65 Hz.

Jednym z ważniejszych sprawdzeń jest kontrola ciągłości połączeń uziemiających pomiędzy dostępnymi częściami przewodzącymi zestawu rozdzielnicy, a obwodem ochronnym. Rezystancja połączenia każdej z dostępnych części przewodzących z zaciskiem zewnętrznego przewodu ochronnego od strony zasilania nie może przekraczać wartości 0,1 Ω. Zgodnie z normą [2] pomiar przeprowadza się urządzeniem zdolnym do wytworzenia prądu o natężeniu przynajmniej 10A.

Rozdzielnice muszą być badane również pod kątem odporności ich konstrukcji na korozję oraz właściwości zabudowanych materiałów izolacyjnych. Do badań tych należy sprawdzenie odporności na podwyższoną temperaturę oraz działanie promieniowania UV.

 

Materiały źródłowe:

  1. PN-EN 61439-1:2011 Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe – Część 1: Postanowienia ogólne.
  2. Materiały internetowe firmy AUTOMATYKAB2B.
  3. Materiały internetowe firmy METREL.
Autor: mgr inż. Janusz Strzyżewski członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, członek Izby Inżynierów Budownictwa
Słowa kluczowe:
rozdzielnice