Kolory izolacji i oznaczenia przewodów

Kolory izolacji i oznaczenia przewodów

Kolory izolacji i oznaczenia przewodów

W Polsce spotykamy przewody oznaczane według wycofanej normy PN-E 90411:1993 oraz aktualnej PN-HD 361 S3:2002. Ponadto na rynku spotyka się przewody oznaczane wg norm niemieckich.

Podstawowym elementem instalacji elektrycznych są przewody. Ze względu na przeznaczenie mają różną budowę, napięcie znamionowe, liczbę żył i kolorystykę ich izolacji. Produkowane są przewody z żyłami wykonanymi z miedzi oraz z aluminium.

Stosowane izolacje przewodów

Na izolację używane są różne materiały. Powszechnie stosowanym materiałem do izolowania przewodów i kabli jest polimer o nazwie POLWINIT, czyli polichlorek winylu (PWC). PWC ze względu na zawartość halogenów tworzących w przypadku pożaru trujące gazy, a z parą wodną także korozyjne kwasy, coraz częściej zastępowany jest materiałami bezhalogenowymi takimi jak polietylen (PE) i polipropylen (PP). W nowoczesnych przewodach odpornych na wpływy zewnętrzne stosowany jest polietylen sieciowany (XLPE). W przypadku potrzeby zastosowania izolacji o dużej elastyczności i odporności na ścieranie stosuje się poliuretan (PU). W przewodach ognioodpornych stosowana jest specjalna guma silikonowa (Gs).

Podział przewodów ze względu na ich funkcję

Przewody ze względu na pełnioną funkcję w obwodzie dzielą się na:

– fazowe oznaczane literą L – są to przewody znajdujące się podczas normalnej pracy obwodu pod napięciem fazowym i służące do przesyłania energii elektrycznej; w sieci trójfazowej przewody te oznaczane są odpowiednio L1, L2, L3,

– neutralne oznaczane literą N – są to przewody połączone z punktem neutralnym instalacji i mogące służyć do przesyłania energii elektrycznej,

 ochronne oznaczane literami PE – są to przewody połączone z punktem neutralnym instalacji i nieprzeznaczone do przesyłania energii,

 ochronno-neutralne oznaczane literami PEN – są to przewody łączące funkcje przewodu neutralnego N i przewodu ochronnego PE.

Kolory izolacji poszczególnych przewodów powinny być związane z ich funkcją. Pozwala to na ich rozróżnianie na pierwszy rzut oka. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie postanowień zawartych w Polskiej Normie PN-HD 308 S2:2007 Identyfikacja żył w kablach i przewodach oraz w przewodach sznurowych. Zgodnie z wymienioną normą należy stosować kolory żył zestawione w tabelach 1 oraz 2.

Tabela 1. Kolorystyka izolacji żył kabli i przewodów oraz przewodów sznurowych z żyłą zielono-żółtą (wg PN-HD 308 S2:2007)

Liczba żył

Kolory żył b

Żyła
ochronna

Żyła robocza (czynna)

3

Zielono-żółty

Niebieski

Brązowy

4

Zielono-żółty

Brązowy

Czarny

Szary

4 a

Zielono-żółty

Niebieski

Brązowy

Czarny

5

Zielono-żółty

Niebieski

Brązowy

Czarny

Szary

aTylko dla wybranych zastosowań.

bW tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty żyły powrotnej nie są określane jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfikowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

Tabela 2. Kolorystyka izolacji żył kabli i przewodów oraz przewodów sznurowych bez żyły zielono-żółtej (wg PN-HD 308 S2:2007)

Liczba żył

Kolory żył b

2

Niebieski

Brązowy

3

Brązowy

Czarny

Szary

3 a

Niebieski

Brązowy

Czarny

4

Niebieski

Brązowy

Czarny

Szary

5

Niebieski

Brązowy

Czarny

Szary

Czarny

aTylko dla wybranych zastosowań.

bW tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty żyły powrotnej nie są określane jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfikowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

W przypadku kabli jednożyłowych w powłoce oraz przewodów w izolacji powinny być stosowane niżej podane kolory izolacji:

– kombinacja kolorów zielonego i żółtego dla oznaczania przewodu ochronnego oraz kolor niebieski dla oznaczania przewodu neutralnego,

– kolory brązowy, czarny i szary dla oznaczania przewodów fazowych.

Oznaczenia przewodów

Przewody ze względu na materiał, z jakiego zostały wykonane, oznaczane są kodem złożonym z członu literowego i cyfrowego. W Polsce spotykamy przewody niezharmonizowane oznaczane wg zasad opartych na wycofanej w 2002 roku polskiej normie PN-E 90411:1993 oraz przewody zharmonizowane oznaczane wg normy międzynarodowej wydanej przez PKN w języku polskim. Jest to norma PN-HD 361 S3:2002 Klasyfikacja przewodów i kabli. W normie tej zawarto system oznaczenia zharmonizowanych kabli i przewodów o napięciu znamionowym do 450/750 V. Ponadto na rynku spotyka się przewody oznaczane wg norm niemieckich (VDE) .

Najbardziej rozpowszechniony system oparty na wycofanej normie ma człon literowy, który określa:

  • przeznaczenie przewodu,

  • materiał żyły i sposób jej wykonania (drut, linka),

  • materiał izolacji i żyły,

  • rodzaj i materiał powłoki

oraz człon cyfrowy składający się z dwóch części:

  • pierwsza oznacza dopuszczalne napięcie, na które przewód jest przeznaczony,

  • druga oznacza liczbę i przekroje żył.

Oznaczenia literowe przewodów układanych na stałe składają się z 7 pozycji (tabela 3).

Tabela 3. Oznaczenia literowe przewodów niezharmonizowanych przeznaczonych do układania na stałe

Przykłady oznaczeń:

  • YDY 2 × 1,5 – przewód okrągły dwużyłowy o przekroju żyły 1,5 mm2, każda żyła z drutu miedzianego w powłoce polwinitowej, wszystkie żyły razem w zewnętrznej powłoce polwinitowej,

  • YDYp 3 × 1,0 – przewód płaski trójżyłowy o przekroju żyły 1,0 mm2, każda żyła z drutu miedzianego w powłoce polwinitowej, wszystkie żyły razem w zewnętrznej powłoce polwinitowej,

  • LgY 0,5 – przewód o przekroju żyły 0,5mm2 w postaci linek splatanych z wielu drobnych drucików miedzianych, o zwiększonej giętkości, izolowany polwinitem,

  • DY 0,75 – przewód o przekroju żyły 0,75mm2 w postaci drutu miedzianego, izolowany polwinitem.

Oznaczenia przewodów zharmonizowanych składają się z 9 pozycji (tabela 4).

Tabela 4. Oznaczenia przewodów zharmonizowanych (wg PN-HD 361 S3:2002)

Grupa informacji

Symbol

Informacje o przewodzie

identyfikacja

H

typ zharmonizowany

A

typ niezharmonizowany

napięcie znamionowe

03

300 / 300 V

05

300 / 500 V

07

450 / 750 V

materiał izolacyjny

V

polichlorek winylu (PWC)

V2

ciepłoodporny polichlorek winylu (PWC)

R

guma z kauczuku naturalnego lub syntetycznego

N

guma chloroprenowa

S

guma silikonowa

J

oplot z włókna szklanego

T

oplot bawełniany

materiał powłokowy

V

polichlorek winylu (PWC)

V2

ciepłoodporny polichlorek winylu (PWC)

R

guma z kauczuku naturalnego lubsyntetycznego

N

guma chloroprenowa

S

guma silikonowa

J

oplot z włókna szklanego

T

oplot bawełniany

kształt budowy zewnętrznej

Brak symbolu

przewód okrągły

H

płaski, podatny na rozdzielanie żył

H2

płaski, niepodatny na rozdzielanie żył

myślnik

 

budowa żyły

U

jednodrutowa

R

wielodrutowa

K

giętka do układania na stałe

F

giętka do odbiorników ruchomych

H

bardzo giętka

Y

super giętka

liczba żył

cyfry

żyła ochronna

X

bez żyły żółto-zielonej

G

z żyłą żółto-zieloną

przekrój żyły w mm2

cyfry

 

Przykład oznaczenia:

  • H03VV–F2X0,5 – przewód zharmonizowany o napięciu znamionowym 300/300 V, dwie żyły giętkie (do odbiorników ruchomych) w osłonie winylowej każda o przekroju 0,5 mm2, wszystkie żyły razem w osłonie zewnętrznej winylowej, brak żółto-zielonej żyły,

  • H05RR–F3G1,0 – przewód zharmonizowany o napięciu znamionowym 300/500V, trzy żyły giętkie (do odbiorników ruchomych) w osłonie z gumy (z kauczuku naturalnego lub syntetycznego), wszystkie żyły razem w osłonie zewnętrznej gumowej (z kauczuku naturalnego lub syntetycznego), w tym jedna żyła żółto-zielona.

Jak wspomniano, na polskim rynku spotyka się także przewody oznaczone wg norm niemieckich. Wybrane przykłady porównań oznaczeń polskich i wg VDE zestawiono w tabeli 5.

Tabela 5. Porównanie przykładowych oznaczeń polskich i niemieckich

Przykłady przewodów (zdjęcia sklepelektryczny.pl):

Rys. 1.Przewód wielożyłowy, płaski – YDYp 3 × 1,5, złożony z trzech miedzianych żył jednodrutowych , izolacja PWC na napięcie 250 V, przeznaczony do układania na stałe pod tynkiem i na tynku oraz w korytach i na drabinkach kablowych

Rys. 2. Przewód wielożyłowy, płaski – YDYp 5 ×1,5, złożony z pięciu miedzianych żył jednodrutowych , izolacja PWC na napięcie 750 V, przeznaczony do układania na stałe pod tynkiem i na tynku oraz w korytach i na drabinkach kablowych

Rys. 3. Przewód wielożyłowy okrągły – YDY 3 × 2,5, złożony z trzech miedzianych żył jednodrutowych , izolacja PWC na napięcie 250 V, przeznaczony do układania na stałe pod tynkiem i na tynku oraz w korytach i na drabinkach kablowych

Rys. 4. Przewód wielożyłowy okrągły – YDY 3 × 2,5, złożony z pięciu miedzianych żył jednodrutowych , izolacja PWC na napięcie 750 V, przeznaczony do układania na stałe pod tynkiem i na tynku oraz w korytach i na drabinkach kablowych

Rys. 5. Przewód jednożyłowy – DY , żyła miedziana okrągła, izolacja PWC na napięcie 500 V, jednobarwna. Przewód do układania na stałe w rurkach instalacyjnych

Rys. 6. Przewód jednożyłowy – DY , żyła miedziana okrągła, izolacja PWC na napięcie 500 V, w kolorze zielono-żółtym. Przewód do układania na stałe w rurkach instalacyjnych

Rys. 7. Przewód – LGY 0,75 300/500V H05V-K, izolacja PWC jednobarwna, żyła przewodu wielodrutowa okrągła, giętka. Przewód stosowany w obwodach sygnalizacyjnych i sterowniczych. Do układania na stałe w rurkach instalacyjnych

Rys. 8. Przewód warsztatowy w gumie – OW 5× 1,5 H05RR-F 300/500 V przeznaczony do zasilania ruchomych i przenośnych odbiorników energii elektrycznej we wnętrzach i na zewnątrz budynków


Rys. 9. Przewód – YnTKSYekw 1× 2 × 0,8, dwie żyły jednodrutowe okrągłe, izolacja żył wykonana z PWC, ekran statyczny z laminowanej tworzywem folii metalowej, z żyłą uziemiającą ocynowaną. Powłoka kabla wykonana z oponowego PWC o indeksie tlenowym > 29%, w kolorze czerwonym RAL 3000. Przewód jest przeznaczony do pracy w systemach sygnalizacji alarmu pożaru i automatyki pożarniczej oraz do transmisji danych za pośrednictwem sygnałów analogowych i cyfrowych w instalacjach elektroniki przemysłowej i automatyki 


Rys. 10. Przewód ognioodporny – HDGs 2 × 1,5, żyły jednodrutowe okrągłe miedziane, izolacja z gumy silikonowej na napięcie 300/500 V, ekran z laminowanej aluminiowej taśmy, powłoka bezhalogenowa koloru czerwonego


Rys. 11. Przewód współosiowy wielkiej częstotliwości – XzWDXpek 75 1,05/5,0, żyła wewnętrzna miedziana jednodrutowa, żyła zewnętrzna w postaci rurki z taśmy poliestrowej, izolacji polietylenowa piankowa. Przewód przeznaczony do telewizyjnych instalacji antenowych i instalacji abonenckich telewizji kablowej

Autor: mgr inż. Janusz Strzyżewski członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, członek Izby Inżynierów Budownictwa
Słowa kluczowe:
przewody elektryczne