Przygotowywane zmiany w rozporządzeniu w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych

Przygotowywane zmiany w rozporządzeniu w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych

Przygotowywane zmiany w rozporządzeniu w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych

Ministerstwo Energii pracuje nad rozporządzeniemw sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych,które ma zastąpić rozporządzenie na ten sam temat ministra gospodarki z 28 marca 2013 r.

Rozporządzenie jest niezmiernie istotne, gdyż jest gwarantem bezpieczeństwa wykonywania prac przy urządzeniach energetycznych. Określone są w nim wymagania dotyczące pracy przy urządzeniach energetycznych: cieplnych, gazowych i elektroenergetycznych. Przedstawione są także wymagania specyficzne, opracowane dla poszczególnych grup urządzeń energetycznych.

W nowych przepisach ma się pojawić kilka istotnych zmian w stosunku do rozporządzenia ministra gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych z 2013 roku(Dz.U. z 2013 r. poz. 492). Przygotowywane rozporządzenie będzie w stosunku do aktualnie obowiązującego rozszerzone i doprecyzowane w kilku paragrafach. Zmieni się numeracja paragrafów, co jest związane z usunięciem starych i dodaniem nowych.

Dopuszczenie do prac, stanowisko pracy

W paragrafie 6 dodano w ust. 2, że do wykonywania prac eksploatacyjnych przez prowadzącego mogą zostać dopuszczone:

  • osoby w celu przyuczenia do zawodu,

  • osoby będące obcokrajowcami reprezentującymi specjalistyczny zagraniczny serwis fabryczny urządzeń energetycznych,

  • osoby reprezentujące organy nadzoru zewnętrznego.

Osoby te powinny pracować pod nadzorem uprawnionego pracownika.

Prace pomocnicze przy urządzeniach energetycznych mogą wykonywać osoby nieuprawnione (ust. 3). Osoby wykonujące prace pomocnicze przy urządzeniach energetycznych mogą wchodzić w skład zespołu osób wykonujących prace eksploatacyjne.

W przypadkach podanych w ust. 2 i 3 prowadzący eksploatację określa sposób organizacji i nadzoru prac.

Wprowadzono uściślenie odnoszące się do okresu przechowywania dokumentów. Jest to 30 dni od daty wykonania pomiarów.

Zapis taki pojawia się w § 22:

„1. Przed przystąpieniem do prac eksploatacyjnych w strefie generatorów elektrycznych chłodzonych wodorem, przy zbiornikach wodoru elektrolizerach wody oraz składach butli napełnionych wodorem przeprowadza się pomiary stężeń występujących gazów i kontroluje, czy stężenie nie osiąga wartości określonych w przepisach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, po przekroczeniu których grozi niebezpieczeństwo wystąpienia wybuchu.

    1. Rozpoczęcie prac, o których mowa w ust. 1, może nastąpić po usunięciu lub zminimalizowaniu zagrożenia pożarem lub wybuchem oraz obniżeniu stężeń co najmniej do wartości określonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, oraz zastosowaniu środków ochronnych.

    2. Wyniki pomiarów stężeń, o których mowa w ust. 1, należy rejestrować

i przechowywać przez okres 30 dni od daty ich wykonania”.

Paragraf 24wzbogacono o dodatkowy punkt odnoszący się do stanowiska pracy (ust. 5), a także dodano uwagi do tabeli przedstawiającej wartości minimalne odstępów w powietrzu od nieosłoniętych urządzeń i instalacji elektrycznych lub ich części znajdujących się pod napięciem, wyznaczające zewnętrzne granice strefy prac. W ustępach tego paragrafu zapisano:

„1. Prace eksploatacyjne przy urządzeniach elektroenergetycznych, w zależności od zastosowanych metod i środków ochronnych zapewniających bezpieczeństwo pracy, mogą być wykonywane:

  1. pod napięciem;

  2. w pobliżu napięcia;

  3. przy wyłączonym napięciu.

  1. Minimalne odstępy w powietrzu od nieosłoniętych urządzeń i instalacji elektrycznych lub ich części znajdujących się pod napięciem, wyznaczające zewnętrzne granice strefy prac, mają następujące wartości:

Napięcie znamionowe urządzenia lub instalacji elektrycznej

Minimalny odstęp w powietrzu, wyznaczający zewnętrzną granicę strefy

kV

mm

mm

1

Bez dotyku

300

3

60

1120

6

90

1120

10

120

1150

15

160

1160

20

220

1220

30

320

1320

110

1000

2000

220

1600

3000

400

2500

4000

750

5300

8400

Uwaga autora: W rozporządzeniu z 2013 roku napięcie znamionowe urządzenia lub instalacji elektrycznej mogło być mniejsze lub równe 1 kV, przy minimalnym odstępie w powietrzu, wyznaczającym zewnętrzną granicę strefy bez dotyku i 300 mm.

  1. Wartości określające minimalne odstępy, o których mowa w ust. 2, nie mają zastosowania do prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych zasilania sieci trakcyjnej i kolejowej sieci trakcyjnej, pracujących w systemie zasilania o napięciu 3 kV prądu stałego.

  2. Wykonywanie prac przy urządzeniach elektroenergetycznych wymagających użycia sprzętu zmechanizowanego może odbywać się pod warunkiem że prowadzący eksploatację określi warunki prowadzenia tych prac, mając na uwadze zachowanie odpowiedniego poziomu ich bezpieczeństwa.

  3. Organizując stanowisko pracy poza strefą pracy w pobliżu napięcia, należy zapewnić nieprzekroczenie tej strefy żadną częścią ciała, narzędziem lub jego elementem.

  4. Przed rozpoczęciem pracy pod napięciem lub w pobliżu napięcia należy zapewnić osobom skierowanym do tych prac instrukcję określającą technologię, wymagane narzędzia oraz środki ochronne, które należy stosować podczas prowadzenia tej pracy”.

Organizacja pracy na polecenie

W ustępie 2 § 28 „Do prac eksploatacyjnych przy urządzeniach energetycznych stwarzających możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego należy zaliczyć w szczególności prace” dodano podpunkt 14, który brzmi „związane z identyfikacją i przecinaniem kabli elektroenergetycznych”;

W przepisach o wykonywaniu prac na podstawie pisemnego polecenia wprowadzono terminy konkretyzujące takie pojęcia jak „na polecenie” oraz „koordynujący”. Pojawił się także zapis o niełączeniu więcej niż dwóch funkcji.

„1. Organizując prace eksploatacyjne na polecenie, należy uwzględnić wymagania zawarte w instrukcjach eksploatacji (…) oraz zapewnić:

  1. skoordynowanie przez koordynującego wykonanie prac z ruchem urządzeń energetycznych, obejmujące w szczególności:

    1. określenie zakresu oraz kolejności wykonywania czynności łączeniowych związanych z przygotowaniem i likwidacją strefy pracy, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo lub technologia wykonywania prac,

    2. wydanie zezwolenia na przygotowanie, przekazanie i likwidację strefy pracy,

    3. ustalenie kolejności prowadzenia prac, przerwania, wznowienia lub zakończenia prac,

    4. wydanie zezwolenia na uruchomienie urządzeń energetycznych, przy których była wykonywana praca, jeżeli w związku z jej wykonywaniem były one wyłączone z ruchu;

  2. przygotowanie i przekazanie strefy pracy przez dopuszczającego, obejmujące

w szczególności:

a) uzyskanie zezwolenia na dokonanie czynności łączeniowych,

  1. wyłączenie urządzeń z ruchu, jeżeli wymaga tego technologia lub bezpieczeństwo wykonywanych prac, oraz ich zabezpieczenie przed przypadkowym uruchomieniem lub doprowadzeniem czynników stwarzających zagrożenie,

  2. zastosowanie wymaganych zabezpieczeń na wyłączonych urządzeniach oraz sprawdzenie, czy zostały usunięte czynniki stwarzające zagrożenie, takie jak: napięcie, ciśnienie, woda, gaz, temperatura,

  3. oznaczenie strefy pracy znakami lub tablicami bezpieczeństwa,

  1. poinformowanie kierującego zespołem o zagrożeniach występujących w strefie pracy i w jej bezpośrednim sąsiedztwie,

  2. dopuszczenie do pracy;

  1. rozpoczęcie i wykonanie pracy przez kierującego zespołem, obejmujące w szczególności:

    1. dobór osób do wykonania poleconej pracy.

b) sprawdzenie przez kierującego zespołem przygotowania strefy pracy i przejęcie jej, jeżeli została przygotowana właściwie,

  1. zaznajomienie członków zespołu z występującymi zagrożeniami w strefie pracy i w jej bezpośrednim sąsiedztwie oraz z metodami bezpiecznego wykonywania pracy,

  2. egzekwowanie od członków zespołu stosowania właściwych środków ochrony

indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego oraz narzędzi i sprzętu,

  1. zapewnienie wykonania pracy w sposób bezpieczny;

  1. zakończenie pracy i likwidacja strefy pracy odpowiednio przez kierującego zespołem i dopuszczającego, obejmujące w szczególności:

a) sprawdzenie, czypraca została zakończona, a sprzęt i narzędzia usunięte ze strefy pracy,

  1. opuszczenie strefy pracy przez zespół,

  2. usunięcie środków ochronnych użytych do przygotowania strefy pracy i jej zabezpieczenia lub używanych przy wykonywaniu pracy,

  3. poinformowanie o zakończeniu pracy i gotowości urządzeń lub instalacji do ruchu;

  1. rejestrowanie, w formie określonej przez prowadzącego eksploatacje, ustaleń, o których mowa w pkt 1–4;

6) ustalenie zasad wyznaczania koordynatora w rozumieniu art. 208 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, określenie jego zakresu obowiązków i sposobu ichrealizacji.

  1. Do obowiązków koordynatora, o którym mowa w ust. 1 i pkt 6, należy w szczególności:

  1. ustalenie harmonogramu prac uwzględniającego zadania wszystkich zespołów realizujących prace, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo lub technologia ich wykonywania;

  2. zapewnienie współpracy osób kierujących pracami zespołów i osób nadzorujących te prace;

  3. ustalenie sposobułączności i sposobu alarmowania w sytuacji zaistnienia zagrożenia lub awarii;

  1. Przy pracach na polecenie zabrania się łączenia więcej niż dwóchfunkcji jednocześnie”.

Sprecyzowano zapis odnośnie wznowienia prac: „Po przerwaniu pracy wykonywanej na polecenie jej wznowienie może nastąpić po ponownym dopuszczeniu do pracy. Nie wymaga się ponownego dopuszczenia do pracy po przerwie, jeżeli w czasie trwania przerwy nie zostało stwierdzone pogorszenie warunków pracy”.

Instrukcja organizacji bezpiecznej pracy

Do rozporządzenia dodano §34:„Prace przy urządzeniach energetycznych należy prowadzić w oparciu o instrukcję organizacji bezpiecznej pracy, zawierającą w szczególności:

  1. jednoznaczne wskazanie prowadzącego eksploatację;

  2. określenie funkcji poleceniodawcy wraz z wymaganym zakresem jego kwalifikacji i upoważnień do wystawiania poleceń pisemnych na prace;

  3. określenie funkcji koordynującego wraz z wymaganym zakresem jegokwalifikacji i odpowiedzialności;

  4. określenie funkcji dopuszczającego wraz z wymaganym zakresem jegokwalifikacji i odpowiedzialności;

  5. określenie funkcji kierującego zespołem wraz z wymaganym zakresem jego kwalifikacji i odpowiedzialności;

  6. określenie zasad wyznaczania koordynatora wraz ze wskazaniem przypadków, kiedy i w jakim zakresie musi posiadać on kwalifikacje;

  7. określenie rodzajów prac pomocniczych przy urządzeniach energetycznych;

  8. określenie wzoru polecenia pisemnego;

  9. określenie rodzaju i trybu zmian w poleceniu;

  10. określenie zasad wydawania i rejestrowania poleceń;

  11. określenie zasad łączenia funkcji w strukturze organizacji bezpiecznej pracy”.

Warto nadmienić, iż w projekcie rozporządzenia usunięto § 9, który w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu brzmi: „Prace eksploatacyjne wewnątrz urządzeń energetycznych należy wykonywać zgodnie z odpowiednimi wymaganiami dla prac w zbiornikach, kanałach, urządzeniach technicznych i innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych, określonymi w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy”.

Według autorów projektu, wprowadzane zmiany mają zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy, zaś pracodawcom możliwość zapewnienia odpowiedniej ochrony pracowników.

Ramka typu ważne

Powyższe zmiany nie zwolnią elektryka pomiarowca ze znajomości instrukcji eksploatacji, pozostającej głównym dokumentem, w oparciu o który prowadzi się prace eksploatacyjne, w tym pomiarowe. Trzeba pamiętać, że instrukcja eksploatacji określa zakres prac pomiarowych i terminy ich wykonania. Instrukcja nie może złagodzić wymagania zawartego w art. 62 ustawy Prawo budowlane, który mówi, że górny termin przeglądów instalacji to 5 lat, ale może wprowadzić krótsze okresy, np. półroczne (w strefach, gdzie występują wyziewy żrące), co dostosowuje warunki eksploatacji do realnych zagrożeń dla danej instalacji.

Autor: mgr inż. Tomasz Karwat rzeczoznawca IR SEP i NOT, wykładowca Akademii Umiejętności Inżynierskich