EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

Oświetlenie ewakuacyjne jest obowiązkowe w obiektach określonych w Warunkach Technicznych

- widownie kin, teatrów i filharmonii oraz inne sale widowiskowe bez względu na ilość miejsc,

- audytoria, sale konferencyjne, lokale rozrywkowe oraz sale sportowe przeznaczone dla więcej niż 200 osób,

- sale wystawowe w muzeach,

- garaże oświetlone wyłącznie światłem sztucznym jeżeli ich powierzchnia netto przekracza 1000 m²,

- inne pomieszczenia znajdujące się w budynkach użyteczności publicznej (administracyjnych, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, opieki zdrowotnej, handlu, sportowych, obsługi pasażerskiej, biurowychitp.) i zamieszkania zbiorowego (hotelach, pensjonatach, domach wycieczkowych i studenckich, schroniskach, koszarach, więzieniach, domach zakonnych, domach rencisty itp.) jeżeli ich powierzchnia netto przekracza 2000 m².

Oświetlenie ewakuacyjne należy ponadto stosować nadrogach ewakuacyjnych:

- oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym bez względu na charakter budynku,

- znajdujących się w szpitalach i innych budynkach przeznaczonych dla osób o ograniczonej zdolności poruszania się,

- znajdujących się w wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego,

- prowadzących z pomieszczeń, w których zanik napięcia w instalacji zasilającej oświetlenie podstawowe może spowodować zagrożenie dla ludzi, środowiska lub mienia.

mgr inż. Janusz Strzyżewski

członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP

Stosowanie SELV lub PELV jest uważane za środek ochrony przeciwporażeniowej we wszystkich sytuacjach

PYTANIE: Jaka jest różnica między obwodami SELV, PELV a FELV?

ODPOWIEDŹ: Ochronę przeciwporażeniową można zapewnić przez obniżenie napięcia roboczego do bezpiecznych dla człowieka wartości. Obwody bardzo niskiego napięcia SELV (ang. Separated or Safety Extra-Low Voltage) charakteryzują się tym, że nie mają uziemienia funkcjonalnego. Części czynne w takim obwodzie nie powinny mieć połączenia z uziomem ani innymi częściami czynnymi innych obwodów. Obwody z uziemionymi częściami czynnymi nazywamy obwodami PELV (ang. Protected Extra-Low Voltage).

Środek ochrony polegający na zastosowaniu bardzo niskiego napięcia powinien spełniać następujące wymagania:

  • ograniczenie napięcia do górnej granicy Zakresu I, to jest 50 V a.c. lub 120 V d.c.,
  • separacja ochronna obwodu od innych obwodów SELV lub PELV oraz
  • izolacji podstawowej między obwodem SELV a ziemią (tylko dla obwodu SELV).

Stosowanie SELV lub PELV jest uważane za środek ochrony we wszystkich sytuacjach.

Źródłem zasilania dla obwodów SELV lub PELV mogą być transformatory ochronne, a także inne źródła prądu zapewniające taki sam poziom bezpieczeństwa – mogą to być przetwornice dwumaszynowe z uzwojeniem zapewniającym równoważną izolację. Innym źródłem prądu dla obwodów bardzo niskiego napięcia mogą być baterie, generatory i inne, niezależne od obwodu wysokiego napięcia. Dopuszcza się stosowanie niektórych urządzeń elektronicznych, w których zastosowano środki zabezpieczające przed wystąpieniem na zaciskach napięcia nieprzekraczającego górnej granicy Zakresu I.

Obwody SELV lub PELV powinny mieć izolację podstawową między częściami czynnymi a innymi obwodami SELV lub PELV oraz separację ochronną od części czynnych obwodów niebędących SELV lub PELV zapewnioną przez podwójną lub wzmocnioną izolację lub przez izolację podstawową i ekranowanie ochronne dla istniejącego najwyższego napięcia.

Separacja ochronna oprzewodowania obwodów SELV i PELV od części czynnych innych obwodów, które mają co najmniej izolację podstawową, może być osiągnięta przez zastosowanie jednego z następujących rozwiązań:

  • przewody obwodów powinny być ułożone w niemetalowej osłonie lub izolacyjnej obudowie (uzupełnienie izolacji podstawowej),
  • przewody obwodów powinny być odseparowane od innych obwodów o napięciu wyższym niż Zakres I przez uziemioną metalową osłonę lub uziemiony metalowy ekran,
  • przewody obwodu o napięciu wyższym niż Zakres I mogą występować w wielożyłowym przewodzie lub innym zestawie przewodów, jeżeli przewody SELV lub PELV są izolowane na najwyższe występujące napięcie.

W obwodach SELV oraz PELV muszą być również odpowiednie wtyczki i gniazda wtykowe uniemożliwiające podłączenie innych układów napięciowych. W obwodach SELV nie stosuje się styku ochronnego.

Jeżeli napięcie nominalne przekracza 25 V a.c. lub 60 V d.c. bądź urządzenie jest zanurzone, powinna być przewidywana ochrona podstawowa obwodów SELV i PELV za pomocą:

  • izolacji podstawowej części czynnych lub
  • przegród lub obudów.

Ochrona podstawowa jest w ogóle niekonieczna w normalnych suchych warunkach dla:

  • obwodów SELV, gdzie napięcie nominalne nie przekracza 25 V a.c. lub 60 V d.c.,
  • obwodów PELV, gdzie napięcie nominalne nie przekracza 25 V a.c. lub 60 V d.c. i części przewodzące dostępne i/lub części czynne są połączone przez przewód ochronny do głównego zacisku (szyny) uziemiającego.

We wszystkich innych przypadkach ochrona podstawowa nie jest wymagana, jeżeli napięcie nominalne obwodów SELV lub PELV nie przekracza 12 V a.c. lub 30 V d.c.

Jeżeli ze względów funkcjonalnych (nie dla ochrony przeciwporażeniowej) jest stosowane napięcie nominalne nieprzekraczające 50 V a.c. lub 120 V d.c, lecz wymagania odnoszące się do SELV lub do PELV nie są spełnione i gdzie SELV lub PELV nie są niezbędne, do zapewnienia ochrony podstawowej i ochrony przy uszkodzeniu powinny być przyjęte dodatkowe środki. Obwody takie określamy jako FELV (ang. Functional Extra-Low Voltage). W obwodach FLEV ochrona podstawowa powinna być zapewniona przez:

  • izolację podstawową części czynnych odpowiadającą napięciu nominalnemu obwodu pierwotnego źródła zasilania albo
  • przegrody lub obudowy.

Części przewodzące dostępne urządzenia obwodu FELV powinny być połączone z przewodem ochronnym obwodu pierwotnego źródła zasilania, pod warunkiem że pierwotny obwód jest chroniony przez samoczynne wyłączenie zasilania.

Źródłem zasilania obwodu FELV może być transformator z co najmniej separacją podstawową między uzwojeniami. Jeżeli obwód jest zasilany z obwodu wyższego napięcia przez takie urządzenia, jak autotransformatory, potencjometry, urządzenia półprzewodnikowe itp., które nie zapewniają minimum separacji podstawowej między tymi obwodami, to obwód FELV powinien być uznany jako przedłużenie obwodu wejściowego i zabezpieczony przez środki ochrony zastosowane w obwodzie wejściowym.

Wtyczki i gniazda wtyczkowe w obwodzie FELV powinny odpowiadać następującym wymaganiom:

  • wtyczki powinny uniemożliwiać włożenie do gniazd wtyczkowych innych układów napięciowych;
  • gniazda wtyczkowe powinny uniemożliwiać włożenie w nie wtyczek innych układów napięciowych;
  • gniazda wtyczkowe powinny mieć styk ochronny.

mgr inż. Andrzej Boczkowski

Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych

 

Sprawdzający instalację w domu jednorodzinnym powinien mieć świadectwo kwalifikacyjne E, a kontrolujący protokół D

PYTANIE: Do kogo mam się zwrócić, aby sprawdził instalacje elektryczna w domu jednorodzinnym na potrzeby firmy ubezpieczeniowej?

ODPOWIEDŹ: Sprawdzenie instalacji elektrycznej to niby prosta operacja, którą może wykonać „zwykły” elektryk posiadający świadectwo kwalifikacyjne, jest to jednak czynność, będąca wbrew pozorom skomplikowanym procesem składającym się z oględzin, badań i prób. Dlatego osoba dokonująca sprawdzenia instalacji poza posiadaniem świadectwa kwalifikacyjnego E (Eksploatacja) powinna przede wszystkim mieć odpowiednia wiedzę fachową. Ponadto wykonujący sprawdzenie instalacji elektrycznej musi dysponować odpowiednimi przyrządami gwarantującymi wystarczającą jakość wyników, co więcej, musi potrafić je obsługiwać i rozumieć, co oznaczają wskazania.

Z czynności pomiarowych elektryk posiadający świadectwo E wykonuje protokół pomiarowy, który następnie trafia do elektryka (może to być ta sama osoba) posiadającego świadectwo kwalifikacyjne D (Dozór). Ten specjalista sprawdza, czy uzyskane wyniki spełniają wymagania norm serii 60364.

Kontrola instalacji i osoby odpowiedzialne za jej przeprowadzenie są opisane w ustawie prawo budowlane w następujący sposób:

Art. 62

1. Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli:

1) okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego:

a) elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu,

2) okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów;

1a.W trakcie kontroli, o której mowa w ust. 1, należy dokonać sprawdzenia wykonania zaleceń z poprzedniej kontroli.

2. Obowiązek kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, nie obejmuje właścicieli i zarządców:

1) budynków mieszkalnych jednorodzinnych;

2) obiektów budowlanych:

    a) budownictwa zagrodowego i letniskowego,

b) wymienionych w art. 29 ust. 1.

5. Kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych, piorunochronnych, gazowych i urządzeń chłodniczych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 i pkt 6 oraz ust. 1b, mogą przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych.

Podsumowując instalacje powinien sprawdzić elektryk posiadających świadectwo kwalifikacyjne E, a protokół (dokumenty wymagany przez ubezpieczyciela) ze sprawdzenia, który potwierdza wykonanie czynności sprawdzających, musi podpisać elektryk posiadających świadectwo kwalifikacyjne D.

Przy zlecaniu usługi proszę koniecznie przypilnować, żeby wykonawca rzetelnie wykonał swoje prace – tani wykonawca, to prace zrobione byle jak i potencjalne narażenia użytkowników obiektu na porażenie prądem lub na pożar.

mgr inż. Tomasz Karwat

Członek Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Rzeczoznawca IR SEP i NOT, Wykładowca Akademii Umiejętności Inżynierskich