EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

EKSPERCI ODPOWIADAJĄ NA PYTANIA CZYTELNIKÓW

W restauracjach samoobsługowych eksploatacyjne natężenie oświetlenia powinno wynosić minimum Ēm = 200 lx.

PYTANIE: Ile lx powinno wynosić oświetlenie w sali restauracyjnej średnio według norm?

ODPOWIEDŹ: Normy nie określają, ile powinno wynosić natężenie światła w sali restauracyjnej. Parametr ten podany jest tylko dla oświetlenia restauracji samoobsługowej.

Wymagane wartości parametrów oświetlenia we wnętrzach (w tym wartości natężenia oświetlenia) określa Polska Norma PN-EN 12464-1:2012 Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach.

W wymienionej normie oświetlenia sal restauracyjnych dotyczy: Tablica 5.29. Miejsca zgromadzeń publicznych – Restauracje i hotele.

Przy numerze referencyjnym 5.29.3 dla takich wnętrz, jak restauracja, jadalnia czy sala bankietowa nie określono wymaganych parametrów oświetlenia poza wartością wskaźnika oddawania barw zastosowanych źródeł światła, która powinna wynosić nie mniej niż 80. Jako wymagania specyficzne dla tego typu wnętrz podano zalecenie, aby oświetlenie tworzyło odpowiednią atmosferę.

Natomiast przy numerze referencyjnym 5.29.4 podano następujące wartości dla restauracji samoobsługowych:

- minimalne eksploatacyjne (utrzymywane na tym poziomie przez cały czas użytkowania) natężenie oświetlenia Ēm = 200 lx,

- maksymalna dopuszczalna wartość wskaźnika ujednoliconej oceny olśnienia UGRL = 22,

- równomierność Uo = Emin/E śr nie powinna być mniejsza niż 0,40.

Identyczne postanowienia zawiera także norma z 2004 roku.

mgr inż. Janusz Strzyżewski

członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych,

członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP

 

 

W przestrzeniach ograniczonych powierzchniami przewodzącymi należy stosować specjalne zasady ochrony przeciwporażeniowej

PYTANIE: Jak powinna być zapewniona ochrona przed porażeniem w kanale rewizyjnym?

ODPOWIEDŹ: Kanały rewizyjne należą do tzw. przestrzeni ograniczonych powierzchniami przewodzącymi. Mogą to także m.in. hydrofornie, wymiennikownie ciepła, kotłownie, pralnie itp. Otaczają je metalowe lub przewodzące części, których dotknięcie powierzchnią ciała jest prawdopodobne, a możliwość przerwania tego dotyku – ograniczona.

W przestrzeniach tych obowiązują następujące podstawowe zasady w zakresie ochrony przeciwporażeniowej:

  • narzędzia ręczne i przenośne urządzenia pomiarowe należy zasilać bardzo niskim napięciem (obwód SELV) lub indywidualnie z transformatora separacyjnego. Zaleca się stosowanie urządzeń o II klasie ochronności. Jeżeli stosowane jest urządzenie o I klasie ochronności, to powinno ono mieć co najmniej uchwyt wykonany z materiału izolacyjnego lub pokryty materiałem izolacyjnym,
  • lampy ręczne należy zasilać bardzo niskim napięciem (obwód SELV),
  • urządzenia zainstalowane na stałe należy chronić przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania, wraz z wykonaniem dodatkowych połączeń wyrównawczych ochronnych albo zasilać indywidualnie z transformatora separacyjnego lub bardzo niskim napięciem (obwód SELV),
  • źródła napięcia zasilającego należy instalować na zewnątrz przestrzeni ograniczonych powierzchniami przewodzącymi.

Przy stosowaniu uziemień funkcjonalnych niektórych urządzeń zainstalowanych na stałe (np. aparatów pomiarowych i sterowniczych) należy wykonać dodatkowe połączenia wyrównawcze ochronne, łączące wszystkie części przewodzące dostępne i części przewodzące obce z uziemieniem funkcjonalnym.

mgr inż. Andrzej Boczkowski

Stowarzyszenie Elektryków Polskich

Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych

 

Przewody mogą być poprowadzone pod posadzką wyższej kondygnacji, gdy można je wymienić bez jej rozkuwania

PYTANIE: Czy metoda kładzenia przewodów od włączników do punktów świetlnych na suficie, przez wyciąganie przewodów przewiertami ponad płyty stropowe a następnie spuszczanie w punkcie docelowym jest metodą poprawną / zgodną z przepisami? (Osobno zapeszlowane kable do lamp kładzione są piętro wyżej na płytach stropowych a następnie zalewane w wylewce. Kąty proste zostają zachowane. W najprostszej wersji powstają przy tym dwa przewierty na pomieszczenie).

ODPOWIEDŹ: Przewody jednożyłowe lub kabelkowe mogą być układane wewnątrz warstw stropowych, także pod posadzką wyższej kondygnacji, ale zawsze w rurkach ochronnych i pod warunkiem, że promienie gięcia rurek, lub zastosowane kształtki, umożliwią ewentualną wymianę przewodów bez konieczności rozkuwania stropu w danym pomieszczeniu lub posadzki na wyższej kondygnacji.

W rozporządzeniu ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z 2002r., poz. 690; aktualizowany na bieżąco tekst rozporządzenia dostępny na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego www.gunb.gov.pl) w § 188 ust.1 zawarto następujące postanowienie: „Obwody odbiorcze instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania lub lokalu użytkowego”. Powstaje zatem pytanie, jakie są granice takiego lokalu zarówno w poziomie jak i w pionie. Granice w poziomie wyznaczają ściany działowe. Natomiast w pionie granice kondygnacji określono w rozporządzeniu w punkcie 16 § 3. Zgodnie z zawartą tam definicją kondygnacji, zawiera się ona pomiędzy poziomem posadzki (danego pomieszczenia) a powierzchnią posadzki wyższej kondygnacji. Wynika z tego, że kondygnacja w pionie kończy się na poziomie posadzki wyższej kondygnacji. Pod względem konstrukcyjnym takie granice są logiczne, natomiast użytkowo mogą budzić wątpliwości.

Generalnie przepisy w sprawie szczegółów odsyłają do postanowień zawartych w normach oraz innych opracowaniach także zawierających wiedzę techniczną.

W licznych normach dotyczących instalacji elektrycznych brak zapisów dotyczących szczegółów układania przewodów w stropach pomieszczeń mieszkalnych oraz innych wnętrz o podobnym charakterze znajdujących się w obiektach użyteczności publicznej. Pewne zalecenia można znaleźć jedynie w PN-IEC 60364-5-52:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie. Wśród licznych przykładów układania przewodów w normie wymieniono układanie przewodów w podłodze i zalecono:

„522.8.1.6. Oprzewodowanie ułożone w podłodze powinno być odpowiednio zabezpieczone przed uszkodzeniami wynikającymi z użytkowania podłogi”.

Natomiast w opracowaniu wydanym przez Centralny Ośrodek Szkolenia i Wydawnictw Stowarzyszenia Elektryków Polskich p.n.: „NORMA SEP N SEP –E – 002 WYTYCZNE I KOMNETRZE – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Instalacje elektryczne w obiektach mieszkalnych – Podstawy planowania (wersja znowelizowana w roku 2009) zawarto m.in. następujący zapis:

”5,2. Rozmieszczenie urządzeń

5.21. Przewody

Nie określa się tras prowadzenia przewodów w sufitach i pod podłogami.”

Pozostaje więc odwołać się do dobrej praktyki inżynierskiej i monterskiej. Obwód zasilający wypust oświetleniowy usytuowany z dala od ścian pomieszczenia może być ułożony w tynku na suficie (grubość przykrycia min. 5 mm) jak i w przewiertach płyt stropowych lub na stropie pod posadzką wyższej kondygnacji. Powinien jednak być chroniony przed uszkodzeniami mechanicznymi, należy też zapewnić możliwość ewentualnej wymiany przewodów bez naruszania konstrukcji przegród budowlanych. Stosowne uwarunkowania zawiera powołane wyżej rozporządzenie w § 187 ust.1 i ust.2. W mieszkalnych budynkach wielorodzinnych należy brać także pod uwagę sprawy dobrosąsiedzkie. Potrzeba ingerencji w instalację ułożoną pod posadzką u sąsiada może wywołać poważną awanturę.

Podsumowując: Do wypustów oświetleniowych na suficie w miarę możliwości należy układać przewody wtynkowe przykryte 5 mm warstwą tynku. Oprócz takiego rozwiązania przewody jednożyłowe lub kabelkowe mogą być układane wewnątrz warstw stropowych, także pod posadzką wyższej kondygnacji, ale zawsze w rurkach ochronnych twardych lub elastycznych w zależności od występującego stopnia zagrożeń mechanicznych i zbliżeń z innymi instalacjami. Rurki sztywne zapewniają większą ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi. Zastosowane promienie gięcia rurek, lub zastosowane kształtki, muszą umożliwiać ewentualną wymianę przewodów bez konieczności rozkuwania stropu w danym pomieszczeniu lub posadzki na wyższej kondygnacji.

mgr inż. Janusz Strzyżewski

członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, członek Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP,członek Izby Inżynierów Budownictwa

Słowa kluczowe:
eksperci